De Stelling van Amsterdam

135 kilometer lange verdedigingslinie rond Amsterdam

Tijdens de Tachtigjarige Oorlog lieten de Watergeuzen hele gebieden onderwater lopen. Zo konden ze zich eenvoudig verdedigen tegen de vijand. Het onderstroomde gebied was te diep om doorheen te lopen, maar te ondiep om overheen te varen.

Departement van oorlog

Het idee om als verdedigingsmiddel land onderwater te zetten, werd door het Departement van Oorlog eind 1800 opnieuw uit de kast gehaald. Zo wilde men ten tijde van oorlog Amsterdam kunnen beschermen. Tussen 1880 en 1920 werd daarom een enorme verdedigingskring rondom onze hoofdstad gebouwd: de Stelling van Amsterdam.


Fort Waver Amstel bij Nes (1911). Dit Fort kun je duidelijk zien liggen, echter de achterkant (wat eigenlijk de voorkant is vanuit de vijand gezien) is geheel verstopt onder een met grasbedekte heuvel.

48 uur

De Stelling bestaat onder andere uit 42 forten, kazernes, magazijnen, dammen, dijken en sluisjes. Binnen 48 uur(!) kon de Stelling in staat van verdediging zijn. Daarbij werden complete gebieden onderwater gezet (zogeheten 'inundaties') en vormde de Stelling een fikse barriere voor iedere tegenstander. De bouw werd echter ingehaald door het vliegtuig en krachtigere kanonnen en daarmee werd de Stelling eigenlijk al meteen overbodig. De infrastructuur van toen is grotendeels nog intact. Maar om de Stelling is nooit een schot gelost.

Hoe lang is de Stelling van Amsterdam?

De totale lengte van de linie is 135 kilometer. Het is daarmee een van de grootste stellingen in Europa. Tegenwoordig behoort de Stelling van Amsterdam tot het werelderfgoed.


Fort Kijkuit

Locaties

Een greep uit de forten rond Amsterdam

De forten en andere onderdelen van de Stelling van Amsterdam liggen verspreid in een kring rond Amsterdam en zijn tegenwoordig bijna allemaal in handen van natuur-organisaties en waterschappen. Slechts enkele bouwwerken zijn (beperkt) toegankelijk voor publiek. Raadpleeg de links onderaan de pagina voor een overzicht van alle forten en bouwwerken en de mogelijkheden voor bezoek. Veel locaties zijn alleen bij uitzondering opengesteld voor publiek, bijvoorbeeld op een Monumentendag.

Fort bij Abcoude - Het oudste fort is te vinden bij Abcoude. Dit fort was bedoeld om de spoorlijn en (water)wegen naar Amsterdam te beschermen. Het fort is beperkt open (ondermeer op Open Monumentendagen) en op sommige dagen in het weekend in de zomer. Dit fort ligt op de dorpsgrens aan het riviertje de Angstel (aan de Molenweg 19, 1391 CH Abcoude).

Fort bij Nigtevecht - Het fort ligt op de linkeroever van het Amsterdam Rijnkanaal en is niet bereikbaar vanuit het dorp Nigtevecht, maar vanuit Abcoude.

Fort Botshol - Het fort ligt ten zuidwesten van Abcoude aan de Winkel.

Nes aan de Amstel - Ook bij ondermeer Nes aan de Amstel (Waver-Amstel) ligt een fort. Om hier te komen moet je vanaf de weg langs de Amstel het pontje nemen naar de overkant. Hiervandaan zie je het fort liggen. Dit fort is niet opengesteld voor publiek, maar wordt gebruikt als bedrijfspand.

Fort bij Weesp - Ook het fort aan de Ossenmarkt in Weesp maakt deel uit van de Stelling. Tegenwoordig wordt dit fort gebruikt als bedrijvengebouw.


Fort bij Amstelhoek

Stelling Alfabet

Van Affuit tot Werk

Affuit - Onderstel van een vuurwapen
Beer - Dam in een gracht om het waterpeil op hoogte te houden en als schakel tussen de omwalling en dijken buiten de versterking
Flankeren - Onder vuur nemen vanaf de zijkant
Fort - Een aan alle zijden verdedigbaar en duurzaam vestingwerk
Inundatie - Onder water zetten van land ter verdediging
Kazemat - Betonnen bomvrije ruimte met schietgaten
Pontonnier - Militaire bruggenbouwer
Remise - Bomvrije schuilplaats voor het geschut
Voorwerk Post buiten de eigenlijke versterking
Werk - Fort of ander verdedigingswerk in de stelling

Kleine foto: Waar is het fort? Bomen en struikgewas zorgen voor een uitstekende camouflage van het fort van Abcoude

blog comments powered by Disqus
Disclaimer
Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Neem altijd contact op met de locatie voor de laatste informatie, prijzen en beschikbaarheid. De plaatsaanduiding op de kaart is slechts een indicatie en kan afwijken van de werkelijkheid. De plaats van de hotspot is niet altijd de ingang, parkeerplaats of route! De beoordelingen op deze site worden geplaatst door bezoekers en vertegenwoordigen niet de mening van de redactie.